Mirovanje voćaka ima izuzetnu biološku i praktičnu važnost u intezivnom voćarstvu. Ono je genetski uslovljeno i predstavlja adaptaciju vrste na nepovoljne spoljašnje uslove, tokom kojih su sve fiziološke aktivnosti svedene na minimum.
Prema nekim autorima, mirovanje voćaka se deli na dva ključna perioda:
- duboko – fiziološko (obavezno- biološko) mirovanje
- prinudno – ekološko mirovanje.
Kontinentalne voćne vrste zahtevaju određenu sumu niskih temperatura tokom perioda mirovanja. Većini vrsti i sorti voćaka period mirovanja od 20-60 dana zadovoljava fiziološke potrebe, s tim da nije zanemariv i uticaj podloge na ovo trajanje.
Voćke u umerenokontinentalnoj klimi su često primorane na duže mirovanje nego što zahtevaju njene fiziološke potrebe. Taj period zimskog mirovanja naziva se prinudnim, a njegovo trajanje zavisi od nadmorske visine i ekspozicije voćnjaka.
Za uspešno zimsko mirovanje neophodna je određena suma temperatura ispod 5℃ (u rasponu od 0℃ do 5℃). Pojavom temperatura od 5-10℃ ovaj period se produžava i ne odvija se normalno, što može imati za posledicu poremećaj organogeneze generativnih pupoljaka. Krajnji rezultat je nizak prinos usled remećenja morfogeneze, odnosno dobija se nizak prinos po rodnom stablu.
Istraživanja ukazuju na to da je fiziološko mirovanje uslovljeno sintezom i akumulacijom specifičnih fitohormonalnih materija (inhibitora) hemijskog karaktera. Ove supstance regulišu procese fiziološkog mirovanja i određuju dužinu trajanja ovog mirovanja.
Većina istraživača deli relativno dug period zimskog mirovanja (koje obično traje 5-7 meseci) kod listopadnih voćaka u 4 ključna podperioda:
- početno mirovanje;
- biološko (duboko, fiziološko);
- ekološko mirovanje;
- završno mirovanje.
Navedeni podperiodi su karakteristični za umerenokontinentalnu zonu i njihova dužina značajno zavisi od uticaja spoljašnje sredine. Posebno je važno naglasiti da se u toku zimskog mirovanja ne zaustavljaju, već se odvijaju na najnižem nivou vitalni metabolitički procesi: disanje, transpiracija, preobražaj supstanci i sinteza. Istovremeno, obustavljaju se procesi apsorpcije, rastenja i fotosinteze što omogućava voćkama da uspešno prežive nepovoljne zimske uslove.
Ivana Perić, savetodavac za voćarstvo i vinogradarstvo