Na Risarskom salašu u Đurđinu u subotu je održano 59. Takmičenje risara, jedna od najznačajnijih manifestacija u okviru proslave Dužijance. Tradicionalno nadmetanje u ručnom košenju žita okupilo je brojne risarske parove, ljubitelje običaja i posetioce koji su imali priliku da dožive duh nekadašnje žetve i upoznaju bogato nasleđe bunjevačkih Hrvata.
Dužijanca je svetkovina završetka žetve, koja se u Vojvodini slavi više od 100 godina. Ona je izraz vere i kulture, svojevrstan spoj molitve i zahvale, običaja i kulturnih vrednosti. Ona ima svoj izvorni oblik koji označava završetak srećno obavljenog posla, risa na njivi, gde je bandaš glavni nosilac posla u žetvi koji se završava u veselju. Kad je kosidba bila gotova i ris završen, mlađa, spretnija risaruša bi na njivi isplela venac od žita bandašu koji mu je stavljen na šešir.
Nakon završenog posla na njivi, svi risari na čelu sa bandašom došli bi na salaš gde bi ih gazda i gazdarica dočekali. Bandaš bi skinuo venac sa šešira koji simbolizuje krunu završenog posla i dao ga domaćinu uz reči: „Fala Bogu, ris je gotov“. Na simboličan način, zahvalu za završeni posao žetve, sveštenik Blaško Rajić porodičnu Dužijancu uvodi u svodove crkve i od 1911. godine bandaški par obavlja časnu dužnost u crkvenim obredima sve do danas.
Običaj zahvale Bogu na plodovima zemlje, a naročito na rodu pšenice, oblikovan je u svečanu, dostojanstvenu priredbu koja pleni i zrači lepotom, bogatstvom, radošću, ljubavlju i dubokom religioznošću. Kada je 1993. godine Dužijanci dat sasvim novi oblik i jedinstven sadržaj, na nivou grada, spajanjem tzv. gradske i tzv. crkvene Dužijance, ona postaje duhovno-religiozna i kulturno-stvaralačka manifestacija.
Takmičenje je, po tradiciji, počelo u ranim jutarnjim časovima. Nakon risarskog doručka, učesnici u narodnim nošnjama izašli su na njivu, gde je manifestaciju zvonom otvorio Stipan Kujundžić, dugogodišnji učesnik i višestruki pobednik u ručnom košenju žita.
Predsednik Udruženja bunjevačkih Hrvata „Dužijanca“ Andrija Anišić podsetio je da se ove godine obeležava 116 godina od prve javne Dužijance i istakao da Takmičenje risara čuva sećanje na težak rad nekadašnjih risara i prenosi to nasleđe mlađim generacijama.
U ime Grada Subotice prisutne je pozdravila Josipa Vojnić Tunić, naglasivši da je Dužijanca jedan od najprepoznatljivijih simbola grada i manifestacija na koju je Subotica posebno ponosna.
Ovogodišnje takmičenje donelo je novinu u izboru pobednika. Umesto dosadašnja tri mesta, priznanja su dodeljena u šest kategorija koje vrednuju različite veštine tradicionalnog risarskog posla.
Titulu najboljeg risarskog para osvojili su Marijan Marcikić i Joca Vuković, koji su nagrađeni i za najlepše sadevenu krstinu. Za najlepše povezani snop nagrađeni su Pavo Marojević, Jadranka Šimoković i Ivo Marojević, dok su Aleksandar Rukavina i Marija Milodanović proglašeni za najbolje pokošeno žito. Petar Tikvicki i Ruža Juhas bili su najbrži u košenju, Đuro Dominković i Ivanka Ognjanović osvojili su priznanje za najautentičniju nošnju, a Radovan Nerandžić i Aleksandra Rajičević za najautentičniji risarski alat.
Pored domaćih učesnika, na njivi su se nadmetali risari iz Žednika, Subotice, Županje, Gornjih Hrgova, Mužlje i Crne Bare, dok su u revijalnom delu programa nastupili i najmlađi, potvrđujući da se tradicija uspešno prenosi na nove generacije.
Veliku pažnju privuklo je i takmičenje u kuvanju tarane, u kojem je pobedila ekipa „Magazijoneri“, ispred ekipa „DVD Tavankut – Vatrogasci“ i „DVD Đurđin“.
Posetioci su tokom dana mogli da uživaju u prikazu tradicionalne kosidbe, radu starih poljoprivrednih mašina i vršalice, pletenju užadi, folklornom programu Hrvatskog kulturnog centra „Bunjevačko kolo“, kao i u ponudi domaćih proizvoda i rukotvorina.
Ovogodišnji domaćini Takmičenja risara bili su Tomislav i Tereza Vidaković Mukić, dok je Petar Tikvicki dobio zahvalnicu za tri decenije neprekidnog učešća na manifestaciji i doprinos očuvanju jedne od najlepših tradicija subotičkog kraja.
